*
Giới thiệuNghiên cứu lý luậnĐào tạo - Bồi dưỡngThực tiễnNhân vật - Sự kiệnDiễn đànQuốc tếTin tức Từ điển mở


Trang chủNhân vật - Sự kiệnNhững hiến đâng của Ph.Ăngghen đối với phép biện hội chứng duy vật

(LLCT) -Với đức tính giản dị, khiêm nhường, luôn tự để mình sau C.Mác còn chỉ nhận là “cây vĩ cầm cố thứ hai” kề bên C.Mác, xác minh học thuyết vị hai tín đồ sáng lập “chỉ đề xuất mang thương hiệu C.Mác là đủ” vì toàn bộ những gì ông viết “C.Mác cấp thiết không biết”, song trái đất sẽ không khi nào quên Ph.Ăngghen - nhỏ người béo bệu với những góp sức to béo cho phong trào cộng sản nước ngoài và lịch sử hào hùng tư tưởng nhân loại. Ngoài ra tác phẩm viết phổ biến cùng C.Mác, Ph.Ăngghen còn có tương đối nhiều tác phẩm riêng, thông qua đó thể hiện tại một trí thông minh uyên bác, tư duy độc lập, sáng chế và công tích to mập của ông đối với sự hình thành, phân phát triển cục bộ chủ nghĩa Mác tương tự như triết học tập Mác nói chung, phép biện hội chứng duy thiết bị nói riêng.

Bạn đang xem: Biện chứng của tự nhiên


*

Từ khóa: Ph.Ăngghen, phép biện triệu chứng duy vật.

Những góp sức của Ph.Ăngghen so với phép biện bệnh duy đồ gia dụng là khôn cùng to lớn, trọn vẹn và sâu sắc, song rất có thể tóm lược ở phần đông điểm cơ bạn dạng sau:

Một là, minh bạch rõ sự khác biệt căn bạn dạng giữa phương pháp biện triệu chứng và phương thức siêu hình, trình diễn khái niệm phép biện triệu chứng trên lập ngôi trường duy thứ khoa học.

Qua những tác phẩm (điển hình là kháng Đuyrinh), Ph.Ăngghen phân tích hình thức đặc thù của cách thức tư duy vô cùng hình được có mặt và biểu lộ rõ rệt tốt nhất ở cụ kỷ XVII - XVIII, là thành phầm của kỹ thuật tự nhiên phân tích sự vật hiện tượng như những cái tĩnh tại, bất biến, không vận chuyển và phạt triển, không liên hệ và đưa hóa.

Theo ông, nền khoa học tự nhiên thực sự chỉ đã đạt được từ nửa thời điểm cuối thế kỷ XV trở đi và rất nhiều thành tựu của nó mang lại đã góp con bạn nhận thức giới từ nhiên thâm thúy hơn, chi tiết hơn. Song, bài toán chia tách giới tự nhiên ra thành nhiều mảnh, phẫu thuật từng thành phần của sự vật, cố định các côn trùng liên hệ, biệt lập các quá trình của tự nhiên và thoải mái để nghiên cứu kết cấu chi tiết phía bên trong của bọn chúng cũng dẫn tới những hạn chế chẳng thể tránh ngoài - chỉ thấy gần như sự vật cô đơn mà ko thấy mối contact qua lại giữa chúng, chỉ thấy phần đa sự vật dụng trong tâm lý bất động, bị tiêu diệt cứng mà không thấy sự vận động, phạt triển, tiêu vong của chúng, tức là “chỉ thấy được cây cơ mà không thấy rừng”. Cách thức đó được các nhà triết học cố kỉnh kỷ XVII - XVIII, nổi bật là Ph.Bêcơn, G.Lốccơ “chuyển từ bỏ khoa học thoải mái và tự nhiên vào triết học”, sẽ dẫn mang đến tính hạn chế tính chất của phương thức tư duy khôn cùng hình trong triết học - chỉ thừa nhận sự tương phản hoàn toàn trực tiếp sau kiểu “có là có, không là không”, “hoặc lâu dài hoặc không tồn tại”, “hoặc xác định hoặc tủ định”, “hoặc là nguyên nhân, hay là kết quả”..., còn trường hợp trái lại thì chỉ với “trò xảo quyệt”.

Nhận định về phương pháp tư duy siêu hình, mang dù xác định những giá chỉ trị, sự quan trọng và chân thành và ý nghĩa nhất định của nó trong những điều kiện ráng thể, song Ph.Ăngghen cũng chỉ rõ phần đa hạn chế khiến cho nó sa vào xích míc không thể xử lý được một lúc đi quá số lượng giới hạn chật khiêm tốn của nó: “Phương pháp dấn thức khôn cùng hình, dù được coi là chính đại quang minh và thậm chí còn là cần thiết trong những nghành nghề nhất định rất nhiều rộng lớn phụ thuộc vào tính hóa học của đối tượng nghiên cứu, tuy vậy chóng hay chầy nó cũng sẽ gặp phải một trẻ ranh giới cơ mà nếu nó vượt quá thì nó trở nên phiến diện, hạn chế, trừu tượng cùng sa vào những mâu thuẫn không thể nào giải quyết và xử lý được”(1). Bởi đó, phương thức tư duy biện chứng thay thế phương pháp tư duy hết sức hình là 1 trong những tất yếu vào sự trở nên tân tiến của khoa học và cũng chính là yêu mong của cuộc sống đời thường đang để ra. Sự khác biệt căn bản của phương thức biện bệnh với phương thức siêu hình là làm việc chỗ, đối với phép biện bệnh thì “không bao gồm gì là tối hậu, là xuất xắc đối, là linh nghiệm cả. Nó đã cho thấy - trên đa số sự vật và trong phần nhiều sự trang bị - vệt ấn của sự suy tàn tất yếu, và so với nó, không tồn tại gì sống thọ ngoài quy trình không ngừng của sự hiện ra và sự tiêu vong, của sự tiến triển khôn cùng tận từ phải chăng lên cao”(2). Hơn nữa, cách thức biện bệnh khác phương pháp siêu hình không chỉ trong nghiên cứu và phân tích giới thoải mái và tự nhiên mà còn biểu lộ trong ý niệm về lịch sử dân tộc xã hội và tứ duy con người, do trong quan điểm biện chứng thì tổng thể thế giới từ nhiên, lịch sử và ý thức được phát âm như một quá trình, luôn vận động, thay đổi và cải tiến và phát triển không ngừng.

Thông qua những vật chứng sinh động, minh bạch rõ sự khác biệt căn bạn dạng giữa phương thức biện hội chứng và cách thức siêu hình, Ph.Ăngghen nêu có mang về phép biện chứng một cách khoa học, dựa vào lập ngôi trường duy thiết bị vững chắc: “phép biện bệnh chẳng qua chỉ cần môn khoa học về phần lớn quy luật phổ cập của sự đi lại và sự cải tiến và phát triển của từ nhiên, của xã hội loài tín đồ và của bốn duy”(3). Ông cũng phân tích hiểu rõ sự thống tuyệt nhất và khác biệt giữa biện bệnh khách quan với biện chứng chủ quan, chứng tỏ biện chứng chủ quan liêu (tức bốn duy biện chứng, tốt phép biện chứng) ko phải là sự việc tư biện thuần túy bóc rời hiện nay thực, mà thực ra chỉ là việc phản ánh biện triệu chứng khách quan liêu vào trong số những “bộ óc biết tứ duy”. Ví như biện hội chứng khách quan tiền là quy trình vận đụng của trái đất vật chất, của thực tại khách quan trong mọt liên hệ, sự ràng buộc, sự sinh thành, biến hóa đổi, phát triển và tiêu vong của chúng, thì “phép biện chứng ở vào đầu óc fan ta chỉ là việc phản ánh của những vẻ ngoài vận hễ của thế giới hiện thực, những hình thức vận động của cả giới tự nhiên và thoải mái lẫn kế hoạch sử”(4).

Hai là, chứng minh sự khác biệt về hóa học giữa phép biện bệnh duy thứ với các hình thức khác của phép biện chứng.

Khái quát lịch sử dân tộc hình thành và trở nên tân tiến của tư duy nhân loại, Ph.Ăngghen chỉ ra, phép biện chứng xuất hiện thêm từ lâu trong lịch sử hào hùng nhận thức của loại người, trải qua những giai đoạn phạt triển nối sát với các vẻ ngoài tương ứng của chúng: phép biện bệnh tự phát, mộc mạc, sơ khai thời cổ đại; phép biện chứng duy tâm, mà đỉnh cao là phép biện hội chứng duy tâm truyền thống Đức; phép biện chứng duy thứ - “không chỉ không giống căn phiên bản với phép biện hội chứng duy trọng điểm mà còn trái chiều hẳn với nó”, như C.Mác từng khẳng định.

Về hình thức thứ nhất của phép biện chứng, Ph.Ăngghen chứng tỏ lần thứ nhất được phát sinh một biện pháp tự phát sinh sống thời cổ đại, thể hiện rõ nét trong triết học tập Hy Lạp qua đa số đại biểu điển hình của nó. Thực tiễn cũng mang lại thấy, vào triết học Hy Lạp cổ đại, Hêraclit đã quan sát thấy quá trình không xong phát sinh, biến hóa rồi tiêu vong của hầu hết sự vật hiện tượng và trình bày điều đó một biện pháp khá rõ ràng. Trong triết học của Arixtôt, những vẻ ngoài căn bạn dạng nhất của bốn duy biện chứng cũng được phác họa trên rất nhiều nét công ty yếu. Hình thức lúc đầu này của phép biện chứng xuất hiện thêm một phương pháp tự nhiên, mang tính thuần phác bởi nó “chưa bị khuấy đục” bởi vì chủ nghĩa cực kỳ hình. Theo Ph.Ăngghen, so với phương pháp tư duy khôn cùng hình của vậy kỷ XVII - XVIII sau này, nếu như xét về chi tiết, nhà nghĩa siêu hình đúng chuẩn hơn, mà lại nếu xét đến toàn thể, những người Hy Lạp lại đúng hơn. Tuy nhiên, vị tư duy con người chưa đạt đến trình độ đi sâu so với giới thoải mái và tự nhiên mà hầu hết mới tạm dừng ở sự quan gần kề trực tiếp, sự bỏng đoán về trái đất nên phép biện chứng ban sơ sơ khai đó tuy nhiên cơ bạn dạng là đúng, nắm bắt được đặc điểm chung của cục bộ bức tranh về những sự vật, hiện tượng trong cố kỉnh giới, tuy nhiên hạn chế căn phiên bản của nó là “vẫn không đủ để phân tích và lý giải những chi tiết hợp thành tranh ảnh toàn bộ, với chừng nào bọn họ chưa hiểu rằng các cụ thể ấy thì bọn họ chưa thể nắm rõ được bức tranh tổng thể ấy”(5).

Về bề ngoài thứ hai của phép biện chứng, Ph.Ăngghen thừa nhận định: “Hình thức sản phẩm hai của phép biện chứng... Là triết học cổ điển Đức trường đoản cú Can-tơ cho Hê-ghen”(6). Có thể nói, công huân to to của Hêghen là sống chỗ, trong triết học của ông, thứ 1 tiên toàn cục thế giới, từ tự nhiên đến lịch sử dân tộc xã hội và lòng tin được trình diễn như một quy trình vận động, thay đổi và cải cách và phát triển không ngừng. Tuy vậy Hêghen cũng đã đề cập đến những nguyên lý, khái quát các quy giải pháp cơ bản và các phạm trù của phép biện chứng, song nó bị bao phủ bởi lớp vỏ thần bí, duy tâm. Sai trái của ông là ở đoạn xem đông đảo nguyên lý, phạm trù và quy qui định đó là của bốn duy, của trái đất tinh thần chứ không hẳn của hiện tại khách quan. Nói biện pháp khác, chưa phải ông đúc rút gần như quy qui định của phép biện triệu chứng từ sự khái quát quy trình vận rượu cồn của giới từ bỏ nhiên, lịch sử hào hùng xã hội, nhưng mà trái lại, ông đem phần nhiều quy lý lẽ thuần túy bốn biện gán vào giới tự nhiên và thoải mái và kế hoạch sử, bắt tự nhiên và lịch sử hào hùng phải vận chuyển tuân theo những nguyên lý và quy pháp luật ấy. Nghĩa là, phép biện chứng đã bị “ngược đầu xuống đất”.

Phép biện triệu chứng duy trang bị - hình thức cao tốt nhất của phép biện chứng lộ diện trên cơ sở kế thừa tinh hoa và quý hiếm trong hàng nghìn năm cải cách và phát triển của lịch sử nhận thức, đồng thời dựa vào những tiền đề kiên cố của khoa học, duy nhất là khoa học tự nhiên và thoải mái hiện đại. Thực tiễn cho thấy, trước C.Mác cùng Ph.Ăngghen đã và đang có các nhà triết học phân biệt yếu tố duy trung tâm của triết học tập Hêghen, phê phán nó nhưng với thái độ bao phủ định sạch sẽ trơn mà lại không thấy “hạt nhân hợp lý”, cũng là công lao lớn số 1 của Hêghen so với lịch sử bốn tưởng nhân loại. Vị thế, “cùng với câu hỏi vứt quăng quật chủ nghĩa Hêghen, tín đồ ta vẫn quăng luôn cả phép biện chứng... Công dụng là bạn ta lại vươn lên là nạn nhân của chủ nghĩa rất hình cũ một phương pháp không cứu giúp vãn được”(7). Trái lại, Ph.Ăngghen cũng tương tự C.Mác, đều nhận xét cao vai trò cùng những góp sức của Hêghen so với lịch sử cải cách và phát triển tư duy chủng loại người. Vào “Lời bạt viết đến lần xuất phiên bản thứ hai” bộ Tư bản, C.Mác đã có lần khẳng định, đặc thù thần túng thiếu tuyệt nhiên không rào cản Hêghen trở thành “người thứ nhất trình bày một cách bao gồm và bao gồm ý thức” phần lớn hình thái vận động chung của phép biện chứng. Chỉ tất cả điều, làm việc Hêghen, phép biện triệu chứng “bị xoay ngược đầu xuống đất”, và bạn ta chỉ cần “dựng nó lại” là sẽ thấy được phân tử nhân hợp lý và phải chăng đằng sau mẫu vỏ thần bí, duy trung khu của nó. Cùng với việc tách bóc lớp vỏ duy tinh thần bí, đồng thời cải tạo lại, các ông đang trình bày toàn bộ phép biện chứng một biện pháp “rõ ràng với toàn bộ tính thịnh hành của chúng”, khiến cho chúng trở cần “đơn giản với sáng sủa như ban ngày”. Ph.Ăngghen từng khẳng định, chính các ông đã “cứu phép biện chứng tự giác ngoài triết học tập duy trung tâm Đức”, đôi khi “đưa nó vào trong quan niệm vừa biện hội chứng vừa duy vật về thoải mái và tự nhiên và về kế hoạch sử”. Chính điều ấy làm mang lại triết học mácxít trở nên “chủ nghĩa duy thiết bị hiện đại”, bởi vì trong triết học tập ấy đã khái quát và thừa kế có chọn lọc “tất cả nội dung tư tưởng của nhì nghìn năm cải tiến và phát triển của triết học của công nghệ tự nhiên, và cả nội dung tứ tưởng của thiết yếu hai nghìn năm kia nữa”, mặt khác “khái quát mọi thành tựu mới nhất của kỹ thuật tự nhiên”, cho nên “chủ nghĩa duy vật tiến bộ về bản chất là biện chứng”(8).

Ba là, Ph.Ăngghen đã hệ thống hóa, làm sâu sắc thêm những nội dung của phép biện chứng duy vật thông qua tổng kết thực tiễn, khái quát lịch sử dân tộc tư tưởng cùng tiếp thu hầu hết thành tựu mới nhất của khoa học đương thời.

Những văn bản cơ phiên bản của phép biện triệu chứng duy đồ gia dụng như “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt cục bộ các chiến thắng của C.Mác cùng Ph.Ăngghen. Trong số những tác phẩm quan lại trọng, ở kia phép biện hội chứng duy vật dụng được thể hiện trông rất nổi bật nhất đều phải sở hữu dấu ấn đóng góp to bự của Ph.Ăngghen, như: Tuyên ngôn của Đảng cùng sản - thành phầm đã “trình bày một cách rất là rõ ràng, sáng sủa sủa” phép biện hội chứng với tư phương pháp là học thuyết toàn diện nhất, sâu sắc nhất về việc phát triển; hoặc như bộ Tư bạn dạng - tác phẩm cơ mà ở kia “phép biện triệu chứng duy vật đã làm được thể hiện thâm thúy và kinh khủng nhất”(9). Mặt khác, qua không ít tác phẩm hòa bình của Ph.Ăngghen (tiêu biểu là chống Đuyrinh, Biện hội chứng của tự nhiên, Lútvích Phoiơbắc với sự cáo phổ biến của triết học cổ xưa Đức...) mang đến thấy, ông đã góp phần hệ thống hóa, đối chiếu sâu sắc, ví dụ và chứng tỏ làm rõ nhiều nội dung của phép biện hội chứng duy vật bởi những bằng chứng sinh động, khoa học và thuyết phục. Vì chưng vậy, mặc dù không tồn tại ý định viết phần nhiều cuốn sách chuyên khảo hay phần lớn cuốn sách đa dạng về vấn đề này, nhưng qua đó vẫn cho thấy các nguyên lý, quy lao lý cơ bản của phép biện bệnh duy trang bị được trình bày, luận chứng một cách hệ thống, sáng sủa rõ.

Trước hết, nói tới hai nguyên tắc với tư biện pháp là các nội dung khái quát nhất của phép biện bệnh duy vật, Ph.Ăngghen nhận định, phép biện xác nhận chất là “khoa học tập về sự tương tác phổ biến”, đồng thời cũng là “khoa học về sự việc phát triển”. Số đông quy lý lẽ cơ phiên bản của phép biện chứng chính là sự phản bội ánh những mối contact khách quan, thông dụng và sự cách tân và phát triển tất yếu ớt của tự nhiên, lịch sử hào hùng xã hội và bốn duy bé người. Vào Biện hội chứng của từ bỏ nhiên, ông viết: “Phép biện chứng là công nghệ về sự liên hệ phổ biến. Những quy qui định chủ yếu: sự chuyển hóa lượng thành chất, - sự xâm nhập cho nhau của những mâu thuẫn đối rất và sự đưa hóa từ xích míc này sang mẫu mã thuẫn khác khi mâu thuẫn đó lên đến cực độ, - sự trở nên tân tiến bằng mẫu thuẫn hoặc đậy định của đậy định, - phát triển theo hình thức xoáy trôn ốc”(10). Không chỉ khái quát lác một giải pháp khoa học tập những đặc trưng cốt yếu thuộc nội dung các quy qui định cơ bạn dạng của phép biện bệnh duy vật, ông còn đã cho thấy những biểu lộ của bọn chúng trong giới thoải mái và tự nhiên với nhiều vật chứng cụ thể, công nghệ và tấp nập để bằng chứng “đó là đa số quy luật cách tân và phát triển thực sự của trường đoản cú nhiên” chứ không hẳn do trí tưởng tượng của con bạn bịa để ra.

Về quy pháp luật “sự đưa hóa lượng thành chất”, cùng với việc nắm rõ tính khách quan, vốn có tương tự như sự thống nhất của lượng và hóa học trong hầu hết sự vật hiện tượng, Ph.Ăngghen còn đã cho thấy tính tất yếu của sự chuyển hóa cho nhau giữa chúng, rằng sự chuyển đổi về chất của sự việc vật chỉ có thể có được khi ra mắt quá trình đổi khác về lượng của nó. Ông nhận định, bởi “Tất cả những sự không giống nhau về hóa học trong giới thoải mái và tự nhiên đều dựa hoặc là trên thành phần chất hóa học khác nhau, hay là trên những con số hay vẻ ngoài vận hễ (năng lượng) không giống nhau, hoặc như là trong phần lớn mọi ngôi trường hợp, đều dựa trên cả hai mẫu đó”, cho nên vì thế “nếu không thêm vào hoặc sút đi một số vật chất hay vận động, nghĩa là trường hợp không đổi khác một trang bị thể về phương diện số lượng, thì không thể đổi khác được chất lượng của đồ dùng thể ấy”(11). Mặt khác, Ph.Ăngghen còn khảo sát thể hiện cụ thể của quy cơ chế này trong các nghành nghề của giới trường đoản cú nhiên: vào cơ giới, quality được biểu thị chủ yếu đuối ở đa số trạng thái như cân bằng, vận động, nạm năng... Dựa vào sự truyền dẫn của vận động rất có thể đo được (lượng). Do vậy, “nếu có sự chuyển đổi nào về chất lượng thì sự đổi khác ấy nên do một sự đổi khác tương ứng về con số quyết định”(12). Trong lĩnh vực vật lý, qua lấy ví dụ về sự đổi khác trạng thái của nước thêm với những chuyển đổi tương ứng về nhiệt độ cùng nhiều dẫn chứng khác, ông chứng tỏ “mọi sự đổi khác đều là sự việc đổi lượng thành chất, là kết quả của sự biến đổi về lượng của con số vận động”, và “những mẫu mà fan ta call là hằng số đồ vật lý học thì phần đông là chỉ đa số điểm nút, ở phần đa điểm ấy chỉ cần đem chế tạo hoặc bớt đi một số trong những lượng vận tải thì thay đổi được tâm trạng của đồ vật thể về chất, do đó ở hầu hết điểm ấy, lượng biến thành chất”(13). Biểu hiện của quy dụng cụ này trong lĩnh vực hóa học tập lại càng đặc biệt quan trọng rõ, vày đó, “Người ta rất có thể gọi hóa học là khoa học của sự đổi khác về hóa học của thứ thể sinh ra do sự chuyển đổi về nguyên tố số lượng”(14). Theo ông, không chỉ là trong giới tự nhiên và thoải mái vô cơ mà của cả trong giới hữu sinh cũng giống như lịch sử làng hội loài bạn đều chứng thực quy phép tắc ấy một giải pháp rõ ràng. Do thế, “Chúng ta còn có thể rút ra vào giới tự nhiên và trong cuộc sống xã hội loại người hàng trăm những vấn đề tương tự như vậy để minh chứng cho quy công cụ này”(15). Để chứng minh điều đó, Ph.Ăngghen còn dẫn lời của Napôlêông đối chiếu về kĩ năng chiến đấu của team kỵ binh Pháp (tuy hèn về tài nghệ cá thể nhưng tất cả kỷ luật), cùng với kỵ binh Ma-me-lúc (giỏi về chiến đấu đơn độc nhưng thiếu kỷ luật). Ông cũng rước dẫn chứng về sự chuyển hóa của chi phí thành tư bản mà C.Mác sẽ phân tích rất rõ ràng trong bộ Tư bạn dạng để minh họa thể hiện của quy hình thức này trong đời sống và lịch sử vẻ vang xã hội.

Về quy luật pháp “sự xâm nhập lẫn nhau của những mặt đối lập”, cùng với việc đấu tranh, phê phán cách nhìn duy tâm, khôn xiết hình không đồng ý sự vĩnh cửu của xích míc trong lúc này khách quan, xem ý niệm biện triệu chứng về xích míc chỉ là việc tưởng tượng hoang đường, Ph.Ăngghen minh chứng mâu thuẫn tồn tại khách quan trong các lĩnh vực, hầu hết sự vận động, mặt khác còn là bắt đầu của số đông sự vận động, biến đổi và phát triển. Theo ông, trong thực tế, trọn vẹn không bao gồm sự biệt lập tuyệt đối giữa các mặt đối lập. Mặt khác, sự chuyên chở ở khắp đầy đủ nơi, suy cho cùng số đông là công dụng của sự tác động qua lại giữa những mặt đối lập; sự chiến đấu và không xong chuyển hóa của những mặt trái chiều là yếu ớt tố lý lẽ sự sống còn của cục bộ giới tự nhiên. Ông phân tích một cách rõ ràng và cụ thể về những xích míc tồn tại trong các lĩnh vực của tự nhiên, như: thân lực hút và lực đẩy trong cơ học, giữa năng lượng điện âm cùng điện tích dương trong thứ lý học, giữa hóa hợp với phân giải những chất trong hóa học; giữa đồng bộ và dị hóa, dt và biến dị trong giới sinh vật. Chính nhờ sự vận động của các mâu thuẫn, sự đưa hóa của những mặt trái chiều mà giới phi sinh vật đổi khác từ giản đối kháng đến phức tạp, giới sinh vật cách tân và phát triển từ rất nhiều sinh vật bậc rẻ lên các sinh trang bị bậc cao. Trên cửa hàng đó, ông đi cho kết luận: “Bản thân sự vận chuyển đã là một trong mâu thuẫn... Với sự nảy sinh thường xuyên và việc giải quyết và xử lý đồng thời xích míc này - đó cũng đó là sự vận động”(16). Ông còn đã cho thấy rằng, nếu ngay cả những dạng vận hộp động cơ học đơn giản dễ dàng cũng đựng đựng xích míc thì làm việc những hiệ tượng vận động cao hơn nữa không thể không có mâu thuẫn, bao gồm cả tư duy con người: “Nếu như điện, từ v.v. Hồ hết phân cực, phần lớn vận động trong số những mặt đối lập, thì bốn duy cũng thế”(17).

Về quy điều khoản phủ định của che định, Ph.Ăngghen đến rằng, bạn ta hoàn toàn có thể dễ dàng nhận ra đó là quy trình vô thuộc giản solo và phổ biến, đang ra mắt hàng ngày, hàng tiếng đồng hồ trong cuộc sống bởi vì nó bắt mối cung cấp từ chính những mâu thuẫn phía bên trong của đầy đủ sự vật, tự sự sinh trưởng của hạt đại mạch cho tới những loài cây cảnh như thược dược, hoa lan cũng như tất cả các sự vật hiện tượng khác. Quy hình thức này được thực hiện một bí quyết vô thức, tự phân phát trong từ nhiên, trong lịch sử dân tộc và cả vào đầu óc, trong tứ duy nhỏ người trước khi con fan nhận thức được nó. Ph.Ăngghen còn chỉ ra rằng sự đối lập giữa quan niệm biện bệnh với quan niệm siêu hình về sự việc phủ định, thông qua đó minh chứng quy cách thức phủ định của tủ định là “một quy cơ chế vô cùng phổ biến và bởi vì vậy mà có một tầm đặc biệt quan trọng và có tác dụng vô thuộc to khủng về sự cải cách và phát triển của tự nhiên, của lịch sử và của tư duy; một quy luật, như ta đang thấy, bộc lộ trong giới động vật hoang dã và thực vật, trong địa hóa học học, toán học, kế hoạch sử, triết học”(18).

Ngoài ra, nội dung của những cặp phạm trù quan liêu trọng, như: tại sao - kết quả, tất yếu - ngẫu nhiên, thực chất - hiện tại tượng... Với sự thống nhất và gửi hóa lẫn nhau giữa chúng cũng khá được Ph.Ăngghen luận giải một phương pháp rõ ràng, thâm thúy với những minh chứng cụ thể, thuyết phục, tất yêu chối cãi.

Như vậy, ví như C.Mác sẽ phân tích một phương pháp khoa học tập phép biện hội chứng trong sự vận động, cải tiến và phát triển của lịch sử hào hùng xã hội loại người trải qua bộ Tư bản thì Ph.Ăngghen với phần đông công trình tự do của mình đã hiểu rõ phép biện triệu chứng trong quy trình vận cồn của giới từ nhiên, tìm thấy điểm liên kết và sự gửi hóa biện chứng giữa lịch sử hào hùng tự nhiên và lịch sử dân tộc xã hội, góp thêm phần hoàn chỉnh trình bày mácxít về phép biện chứng duy vật. Phần lớn sự phân tích, té sung, phát triển của Ph.Ăngghen là thành tố cơ học của triết học tập Mác và là 1 trong trong những góp sức lý luận đặc sắc của ông đối với phép biện triệu chứng duy vật. Kể từ khi ra đời, phép biện triệu chứng duy vật đang trở thành công nắm sắc bén của nhận thức kỹ thuật và hoạt động thực tiễn của trái đất tiến bộ. Thực tiễn cũng đã triệu chứng minh, hồ hết sự vi phạm các nguyên tắc của phép biện hội chứng duy vật sẽ đều phải trả giá, đúng thật lời cảnh báo của Ph.Ăngghen rằng: “khinh miệt phép biện bệnh thì không thể không xẩy ra trừng phạt”, cụ thể là “sẽ bị trừng phân phát như sau: nó đưa một số người thực nghiệm nhà nghĩa tỉnh táo khuyết nhất sa vào nơi dị đoan ngốc xuẩn nhất, sa vào thần linh học cận đại”(19)

__________________

Bài đăng trên tập san Lý luận chính trịsố 11-2020

(1), (3), (4), (5), (6), (7), (8), (10), (11), (12), (13), (14), (15), (16), (17), (18), (19) C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Nxb thiết yếu trị quốc gia, Hà Nội, 1994, t.20, tr. 37, 201, 682, 35, 492, 489, 42, 455, 511, 513, 514, 514, 181,172-173, 697, 200, 508.

(2) C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội, 1994, t.21, tr. 395.

Xem thêm: Test Eq Chuẩn - Test Eq, Chỉ Số Eq Là Gì

(9) Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô, lịch sử phép biện chứng, t.IV, Nxb bao gồm trị quốc gia, Hà Nội, 1998, tr.99.