Tương tự như phân tử ADN thì ARN là đại phân tử cấu tạo theo nguyên tắc đa phân, đơn phân là những ribônuclêôtit.

Bạn đang xem: Soạn sinh 12 bài 2

Mỗi đơn phân (ribônuclêôtit) gồm 3 thành phần:

1 gốc bazơ nitơ (A, U, G, X) không giống ở phân tử ADN là không tồn tại T.

1 gốc đường ribôzơ (C5H10O5), ở ADN gồm gốc đường đêôxiribôzơ (C5H10O4)

1 gốc axit phôtphoric (H3PO4).

ARN bao gồm cấu trúc chỉ gồm một chuỗi poliribônuclêôtit. Số ribônuclêôtit trong ARN bằng một nửa nuclêôtit vào phân tử ADN tổng hợp ra nó.

2. Những loại ARN với chức năng

Có 3 loại ARN là mARN, tARN cùng rARN thực hiện những chức năng khác nhau.

mARN cấu tạo từ một chuỗi poliribônuclêôtit dưới dạng mạch thẳng, mARN tất cả chức năng truyền đạt thông tin di truyền từ mạch gốc bên trên ADN đến chuỗi polipeptit. Các chuỗi polipeptit sẽ tạo thành prôtêin.

tARN có cấu trúc với 3 thuỳ, vào đó tất cả một thuỳ sở hữu bộ bố đối mã tất cả trình tự bổ sung với 1 bộ ba mã hóa axit amin trên phân tử mARN, tARN gồm chức năng vận chuyển axit amin tới ribôxôm để tổng hợp buộc phải chuỗi polipetit.

rARN bao gồm cấu trúc mạch đơn nhưng nhiều vùng những nuclêôtit liên kết bổ sung với nhau tạo các vùng xoắn kép cục bộ. RARN liên kết với những protein tạo nên những riboxom. RARN là loại ARN có cấu trúc tất cả nhiếu liên kết hidro trong phân tử nhất với chiếm số lượng lớn nhất vào tế bào.

II. Phiên mã

1. Khái niệm

Phiên mã là quá trình tổng hợp phân tử ARN từ mạch mã gôc của gen. Bản chất của quy trình phiên mã là truyền đạt tin tức trên mạch mã gốc sang phân tử ARN.

Quá trình này diễn ra vào nhân, ở kì trung gian của tế bào giữa 2 lần phân bào, lúc NST đang giãn xoắn.

2. Cơ chế phiên mã

a) những thành phần gia nhập vào quá trình phiên mã

Mạch mã gốc của genmang tin tức tổng hợp phân tử ARN

Nguyên liệu để tổng hợp mạch là các ribonucleotit tự vị trong môi trường (U, A,G,X)

ARN polimeaza nhận biết điểm khởi đầu phiên mã bên trên mạch mã gốc, bám vào và liên kết với mạch mã gốc, tháo xoắn phân tử ADN → lộ ra mạch mã gốc, tổng hợp đề nghị mạch ARN mới.

b) Diễn biến

Quá trình phiên mã diễn ra theo các bước:

Bước 1. Khởi đầu:

Enzym ARN pôlimeraza bám vào vùng điều hoà có tác dụng gen túa xoắn để lộ ra mạch gốc bao gồm chiều 3’→ 5’ cùng bắt đầu tổng hợp mARN tại vị trí đặc hiệu.

Bước 2. Kéo dãn dài chuỗi ARN:

Enzym ARN pôlimeraza trượt dọc theo mạch gốc trên gen tất cả chiều 3’ → 5’ và gắn những nuclêôtit vào môi trường nội bào liên kết với những nuclêôtit bên trên mạch gốc theo nguyên tắc bổ sung: Agốc- Umôi trường, Tgốc- Amôi trường, Ggốc– Xmôi trường, Xgốc– Gmôi trường, để tổng hợp nên mARN theo chiều 5’ → 3’.

Vùng nào trên ren vừa phiên mã xong xuôi thì 2 mạch đơn của gene đóng xoắn tức thì lại.

Bước 3.Kết thúc:

Khi enzym di chuyển đến cuối gen, gặp tín hiệu kết thúc thì quy trình phiên mã dừng lại, phân tử ARN được giải phóng.

*

Do gen ởsinh vật nhân sơcó vùng mã hóa liên tục nên mARN sau phiên mã được dùng trực tiếp có tác dụng khuôn tổng hợp prôtêin.

Ởsinh vật nhân thực,do vùng mã hóa của gen không liên tục đề nghị mARN sau phiên mã phải cắt bỏ các đoạn intron, nối những đoạn êxôn tạo mARN trưởng thành rồi đi qua màng nhân ra tế bào chất có tác dụng khuôn tổng hợp chuỗi polipeptit.

Kết quả: 1 lần phiên mã 1 gen tổng hợp phải 1 phân tử ARN, gồm trình tự giống với mARN bổ sung nhưng chũm T bằng U.

Ý nghĩa:hình thành những loại ARN gia nhập trực tiếp vào quy trình sinh tổng hợp prôtêin quy định tính trạng.

B. Dịch mã

1. KHÁI NIỆM VÀ CÁC THÀNH PHẦN tham gia VÀO QUÁ TRÌNH DỊCH MÃ

Quá trình dịch mã (giải mã) là quá trình tổng hợp chuỗi polipeptit (prôtêin) diễn ra vào tế bào chất.

Các thành phần tham gia:

Mạch khuôn mARN mang thông tin mã hóa axit amin (a.a).

Nguyên liệu gồm đôi mươi loại a.a thâm nhập vào quá trình trổng hợp chuỗi polipeptit.

tARN cùng riboxom hoàn chỉnh (tiểu phần bé, tiểu phấn lớn liên kết với nhau).

Các loại enzyme xuất hiện liên kết gắn a.a với nhau cùng a.a với tARN.

2. DIẾN BIẾN QUÁ TRÌNH DỊCH MÃ

Quá trình dịch mã tất cả thể chia nhỏ ra làm hai giai đoạn:

Giai đoạn 1: Hoạt hoá axit amin

Dưới tác động của 1 số enzim, các a.a tự bởi vì trong môi trường nội bào được hoạt hoá nhờ gắn với hợp chất ATP: a.a + ATP → a.a hoạt hoá

Nhờ tác dụng của enzim đặc hiệu, a.a được hoạt hoá liên kết với tARN tương ứng→ phức hợp a.a – tARN: a.a hoạt hoá + tARN → Phức hợp a.a - tARN

Giai đoạn 2: Tổng hợp chuỗi pôlipeptit

Quá trình tổng hợp chuỗi polipeptit diễn ra theo cha bước:

Bước 1. Mở đầu

Tiểu đơn vị nhỏ xíu của ribôxômgắn vớimARNở vị trí nhận biết đặc hiệu (gần bộ cha mở đầu) cùng di chuyển đến bộ cha mở đầu (AUG). Ở sinh vật nhân thực bộ cha AUG mã hóa mang đến a.a Methionin còn ở sinh vật nhân sơ mã AUG mã hóa mang đến a.a foocmin Methionin.

a. A mở đầu - tARNtiến vào bộ cha mở đầu (đối mã của nó – UAX- khớp với mã mở đầu – AUG – trên mARN theo nguyên tắc bổ sung), sau đótiểu phần lớngắn vào tạo ribôxôm trả chỉnh.

Bước 2. Kéo dãn dài chuỗi polipeptit

Phức hợpaa1- tARNvào ribôxôm khớp bổ sung đối mã với côđon tiếp sau mã mở đầu trên mARN,1 liên kết peptitđược sinh ra giữaaa mở đầu và aa1.

Ribôxôm dịch chuyển qua côđon tiếp theo,tARN mở đầurời khỏi ribôxôm, phức hợpaa2- tARNvào ribôxôm khớp bổ sung đối mã với côđon đó, 1 liên kết peptit nữa được hình thành giữaaa1và aa2.

Quá trình cứ tiếp diễn như vậy mang đến đến lúc ribôxôm tiếp xúc với mã kết thúc (UGA, UAG giỏi UAA).

Bước 3. Kết thúc

Khiribôxômchuyển dịch sangbộ tía kết thúc(UAA, UAG, UGA) thì quá trìnhdịch mã ngừng lại,2 tiểu phần của ribôxôm tách bóc nhau ra. Một enzim đặc hiệu loại bỏ axit amin mở đầuvà giải phóng chuỗi pôlipeptit, quá trình dịch mã trả tất.

Kết quả:

*
*

Từ một phân tử mARN trưởng thành có một riboxom trượt qua sẽ tạo thành một chuỗi polipeptit cấu trúc bậc 1 trả chỉnh.

Chuỗi polipeptit sau thời điểm được tổng hợp thì tiếp tục biến đổi để hình thành các cấu trúc bậc 2, 3, 4 để thực hiện những chức năng sinh học.

Chú ý:Trong dịch mã, mARN thường ko gắn với từng riboxom riêng rẽ rẽ nhưng mà đồng thời gắn với một team ribôxôm (pôliribôxôm giỏi pôlixôm) góp tăng hiệu suất tổng hợp.

*

Ý nghĩa

Từ trình tự sắp xếp những nucleotit trên mARN được chuyển đổi thành trình tự sắp xếp những a.a trong chuỗi polipeptit.

Xem thêm: Phần Mềm Latex & Hướng Dẫn Cài Đặt Cho Windows, Tổng Quan Về Latex

Từ tin tức di truyền vào nhân được biểu hiện thành các tính trạng ở bên phía ngoài kiểu hình.