*

Triết lí sống thong dong qua bài bác thơ “Nhàn” (Nguyễn Bỉnh Khiêm) và “Cảnh ngày hè” (Nguyễn Trãi)

Mở bài:

“Nhàn” có nghĩa là sự lỏng lẻo nhã, thảnh thơi, không vướng bận sự đời. “Nhàn”  được thổi lên thành lối sống, thậm chí triết lí sống, đặc trưng phổ biến tại tầng lớp trí thức ngày xưa. Lối sống rảnh rỗi thường phát sinh từ trung ương lí bất mãn cùng với thời cuộc. “Nhàn” cũng là một chủ đề phổ cập trong văn thơ trung đại. Triết lí sống rảnh qua bài thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm với “Cảnh ngày hè” của phố nguyễn trãi gợi mang lại ta biết bao lưu ý đến về lối sống của bé nguwif ngày nay.

Bạn đang xem: Về chữ “nhàn” trong hai bài thơ : cảnh ngày hè của nguyễn trãi và nhàn của nguyễn bỉnh khiêm.

Thân bài:

Nội dung chính:


1. Triết lí sống đàng hoàng trong bài xích thơ “Nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm:

Nguyễn Bỉnh Khiêm chỉ làm cho quan tám năm sau đó trở về sinh hoạt ẩn. Bởi vậy, thơ ca của ông ngấm đượm triết lí sống nhàn. Sự nghiệp chế tạo của ông cho biết thêm quan niệm sinh sống nhàn hết sức phong phú, phức tạp. Với trong bài thơ “Nhàn” đã phần nào biểu thị được sự nhiều mẫu mã về cách nhìn sống ấy. Trước hết, ý kiến sống từ tốn ở Nguyễn Bỉnh Khiêm bộc lộ ở lối sinh sống hòa hợp, thuận theo trường đoản cú nhiên:

“Một mai, một cuốc, một nên câuThơ thẩn dầu ai vui thú nào”


Hai câu thơ diễn đạt phong thái sinh sống bình dị, mừng thầm với thú điền viên. Ông đã sử dụng từ láy “thơ thẩn” rất là tài tình, cho thấy thêm sự an nhàn, thư thái trong tim hồn, hé mở lối sống, quan niệm sống nhàn rỗi của Trạng Trình, nó được trình bày ở lối sống giản dị, ung dung, thảnh thơi, lánh xa cuộc sống đời thường đua chen thiết bị chất, chức tước tầm thường. Lối sống từ từ đó liên tục thể hiện trong cung bí quyết sống của ông:

Thu ăn măng trúc, đông ăn giáXuân tắm hồ sen, hạ vệ sinh ao

Nguyễn Bỉnh Khiêm lấy những sự vật hết sức giản dị, ngay gần gũi để triển khai nổi bật lên nét đặc trưng riêng của từng mùa. Thức ăn uống là đều sản vật bao gồm sẵn bao quanh tác giả, mang đậm bản chất thôn dã. Đó là rất nhiều sản đồ vật do bé người làm ra hoặc vạn vật thiên nhiên ban tặng. Sống của ông cũng hết sức nhịp nhàng, tuần hoàn theo dòng chảy của thời gian: tắm hồ sen, tắm rửa ao. Cung phương pháp sống thật khiêm nhường, bình thường của một bậc trí thức đại tài. Mọi nhu yếu của cuộc sống thường ngày luôn được đáp ứng một cách đầy đủ không thừa cũng không thiếu. Cuộc sống tuy có phần đạm tệ bạc nhưng rất là thanh nhàn, hóa giải con bạn khỏi phường danh lợi, rước con người đến sát hơn với trường đoản cú nhiên, hòa hợp với vạn vật.

Xưa nay, cuộc sống thường ngày tự do, thảnh thơi, ung dung, tự tại mà lại biết bao bậc Nho sĩ mong ước hướng đến. Nhàn đối với Nguyễn Bỉnh Khiêm đâu phải chỉ là một cách sống mà còn là ý chí xa rời phương danh lợi, quyền quý để giữ lại cốt phương pháp thanh cao:


Ta ngốc ta tìm chỗ vắng vẻNgười khôn bạn đến vùng lao xao

Nơi vắng ngắt và vùng lao xao là nhị hình ảnh biểu tượng đến hai không khí sống khác nhau. Nơi vắng vẻ là nơi vạn vật thiên nhiên tĩnh lặng, xa lánh cuộc sống đầy bon chen, đố kị, để cho tâm hồn con người trở nên thanh thản. Ngược lại chốn lao xao là chỗ cửa quyền “ra luồn vào cúi” bon chen, nhỏ người luôn luôn tìm mọi cách để chèn ép, hãm sợ nhau hòng giành được danh lợi. Nhì câu thơ sử dụng thẩm mỹ đối tài tình, Ta đần tìm địa điểm vắng vẻ đối với người khôn mang đến chốn lao xao. Nhị vế đào bới hai biện pháp sống không giống nhau: dại tìm về cuộc sống đời thường sơn cước, thanh nhàn tự tại, rảnh thân, dại ấy và lại hóa là dở người khôn; khôn tìm đến chốn lao xao đua chen tranh dành, khôn ấy lại thành dại. Nói đến dại, khôn cũng được ông biểu hiện ở nhiều bài bác thơ khác:


Khôn mà hiểm độc là khôn dạiDại vốn hiền khô ấy gàn khôn

Cách nói ngược đã khẳng định phương châm sinh sống xa lánh nơi quyền quý, tìm khu vực sống thư nhàn để duy trì gìn cốt bí quyết thanh cao vốn gồm của mình, mặt khác cũng là cách biểu hiện không đuổi theo lối sống tất bật danh lợi, quyền quý. Nhưng thực chất chữ thong dong của Nguyễn Bỉnh khiêm lại có điểm cực kỳ khác với nho sĩ ẩn dật khác. Ông thong dong thân mà không thể nhàn tâm. Cho dù thân nhàn nhưng mà ông vẫn thấp thỏm nỗi lòng:


Rượu mang đến cội cây ta vẫn uốngNhìn xem phong túc tựa chiêm bao

Mượn điển tích để răn mình, điều đó cho thấy thái độ của Nguyễn Bỉnh Khiêm: ông tìm đến rượu chưa hẳn để uống xong xuôi để mơ giấc mộng công danh và sự nghiệp mà nhằm tỉnh tảo, để nhận biết chân lí: phong túc cũng chỉ như một giấc chiêm bao. Nhận thức đó cho biết thêm phú quý danh lợi chưa hẳn là mẫu đích ở đầu cuối trong cuộc sống mỗi người, dòng tồn trên với con tín đồ mãi mãi chính là nhân cách, phẩm hóa học cao đẹp. Hai liên hiệp như một lời khẳng định chắc chắn rằng về ý nghĩa của triết lí sống nhàn. Cùng với Nguyễn Bỉnh Khiêm, sống thủng thẳng là cách để giữ gìn nhân cách, tu trọng tâm dưỡng tính, dành được sự thảnh thơi, thư thái trong thâm tâm hồn. Đồng thời ta cũng cần phân biệt “nhàn” ở đấy là một triết lí, phương châm sống, nhàn là sự việc thư thái trong tâm địa hồn.

Bài thơ cùng với thể thơ thất ngôn chén bát cú đường luật, ngắn gọn, hàm súc, ngữ điệu thơ đơn giản và giản dị đã biểu đạt một bí quyết đầy đủ, trọn vẹn triết lí sống nhàn hạ của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Đó là lối sinh sống thanh cao, khí tiết, hòa hợp, thuận theo từ nhiên, bên cạnh đó tránh xa phường danh lợi. Lối sống thong thả của Nguyễn Bỉnh Khiêm trong bối cảnh hiện giờ là lối sống lành mạnh và tích cực để giữ lại gìn nhân bí quyết trong sáng.

2. Sự thư thả trong bài bác thơ “Cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi:

Nguyễn Trãi là một nhà bốn tưởng lớn, một chủ yếu trị gia kiệt xuất và là một trong những bậc kì tài hiếm có trong lịch sử vẻ vang dân tộc. Khi giang sơn lâm nguy, ông rước hết kỹ năng và sức lực lao động cùng quần chúng. # đánh đuổi quân địch xâm lược. Khi đất nước hòa bình, ông lại tận tâm xây dừng triều chính, chỉnh đốn kỉ cương, giúp vua trị nước, ko màng đến danh lợi. Khi triều đình trở đề nghị nhiễu nhương, ông lui về nghỉ ngơi ẩn, chọn cho khách hàng một cuộc sống đời thường thanh cao. Trên Côn Sơn, ông lấy thiên nhiên làm nhà, để chổ chính giữa hồn mình rộng mở mà mừng đón thiên nhiên.

Trong suốt cuộc sống nhà thơ, tấm lòng yêu thương nước luôn luôn toả rạng, tạo nên sự nhân giải pháp cao đẹp với vĩ đại. Nhân cách cao đẹp mắt và khổng lồ của nguyễn trãi còn được bộc lộ ngay sinh hoạt lối sinh sống giản dị, gần cận với nhân dân. Qua bài thơ “Cảnh ngày hè”, ta càng nắm rõ hơn trọng tâm hồn cao rất đẹp của Nguyễn Trãi.

Bài thơ xuất hiện thêm với bức tranh vạn vật thiên nhiên ngày hè rực rỡ tỏa nắng sắc màu. Thiên nhiên và cuộc sống con người được cảm nhận trong thâm tâm thế nhàn rỗi, thư thái, thảnh thơi:


Rồi hóng non thuở ngày trường,Hoè lục đùn đùn tán rợp trương.Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ,Hồng liên trì đã tịn mùi hương hương.

Bức tranh vạn vật thiên nhiên hiện lên qua những hình ảnh quen thuộc như hòe lục, thạch lựu, hồng liên…., qua các trạng thái: đùn đùn, giương, phun, tiễn…, màu sắc sự vật: xanh (lục), hồng, đỏ… Sự kết hợp hài hòa giữa màu sắc, hình ảnh và cách dùng các động từ mạnh làm cho bức tranh vạn vật thiên nhiên không chỉ sinh động mà còn căng tràn sức sống. Sự vật như vẫn cựa quậy, phát triển mạnh mẽ. Vạn vật thiên nhiên không chỉ được cảm nhận qua ánh mắt tinh tế mà còn bằng cả trung tâm hồn rộng mở. Qua đó thấy được tình yêu thiên nhiên tha thiết của thi nhân.

Tiếp cho là bức tranh cuộc sống con người: Hình ảnh cuộc sống bình dị hiện lên sinh động, tràn trề sức sống:

Lao xao chợ cá buôn bản ngư phủ,Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.

Cuộc sống nhỏ người được cảm nhận qua âm nhạc “lao xao” của phiên chợ cá chiều vọng lại từ làng xa ; âm thanh “dắng dỏi” của tiếng ve sầu gọi hè trên “lầu tịch dương” khiến mang đến bức tranh ngày hè càng trở cần sôi động, náo nhiệt. Tác giả sử dụng khối hệ thống từ láy gợi thanh, phép đảo ngữ, phép đối rắn rỏi, căn sửa thể hiện tấm lòng yêu cuộc sống, gắn bó tha thiết với cuộc sống bé người, khao khát hòa mình với cuộc sống của muôn dân.

Bài thơ khép lại bằng trung khu nguyện của thi nhân: “Dân giàu….” thể hiện tại tấm lòng ưu ái với dân, với nước. Ông hy vọng ước dân no đủ, yên bình là muốn ước trọn đời của Nguyễn Trãi. Với ông dân và nước luôn là mối niềm nở lớn nhất.

Cách dùng điển tích, sáng tạo câu thơ lục ngôn ngắn gọn, cô đúc. Câu thơ kết tinh tấm lòng, ước nguyện của thi nhân. Qua đó ta thấy nhân cách cao đẹp của Ức Trai: dù trong cảnh ngộ nào cũng luôn luôn canh cánh nỗi niềm ưu dân, ái quốc. Qua bài thơ hiện lên hình ảnh của một con người Nhân – Trí – Dũng , là hiện thân đến vẻ đẹp trung khu hồn, nhân cách của Nguyễn Trãi.

3. đối chiếu cái nhàn trong hai bài bác thơ:

Nhàn là việc thảnh thơi, không vướng bận nhưng không đồng nghĩa với lười hay trốn tránh các bước và trách nhiệm, rảnh rỗi là tìm kiếm thấy sự thoải mái, từ tốn tự tại trong lòng hồn. Nguyễn Trãi trong những khi Nhàn vẫn quay trở về với “tấm lòng ưu ái cũ”: dân giàu đầy đủ khắp đòi phương. Chỉ có điều ấy mới có tác dụng ông dễ chịu nhất. Nguyễn Bỉnh Khiêm lấy nhàn hạ để từ chối con đường công danh, thực tế là hư danh trong vùng lao xao. Rứa nên, ông quay sống lưng lại với lỗi danh để tìm thấy sự từ từ chứ không hẳn đã quay lưng lại với trách nhiệm.

Giữa loại nhàn của một công ty Nho bao gồm thống (đó là giây phút tự thưởng đơn nhất trong cuộc đời) và cái nhàn của một ẩn sĩ (đó là cuộc sống thường ngày thường nhật, thư thả tự trên không chịu ràng buộc vào vật dụng chất, sống xung quanh thời gian, không gian xã hội, chỉ thuận theo thời gian tự nhiên, thời hạn của mùa) cụ thể có một khoảng cách nhất định, tuy biểu hiện giống nhau nhưng bản chất lại khác nhau.

Nguyễn Trãi chưa bao giờ bứt mình thoát ra khỏi cuộc đời nhằm tìm kiếm sự thoát tục. Cho dù lui về làm việc ẩn nhưng trong trái tim ông vẫn canh cánh câu hỏi nước. Ông chỉ thấy nhà trong giây phút nhàn hạ với tâm nạm của một người nghệ sĩ, tinh tế, trẻ trung và đầy sức sống, trong thời điểm tạm thời gạt bỏ quá trình để thưởng thức cuộc sống yên bình, ung dung, tự tại. Trái lại, Nguyễn Bỉnh Khiêm với thực trạng hoàn toàn khác vẫn có cơ hội thực hiện tại lối sinh sống nhàn. Trong cuộc sống đời thường Nhàn thường xuyên nhật ấy, ông hiện tại lên là 1 con người triết lý, trí tuệ, thâm nám trầm với sâu sắc.


Trong ánh nhìn về nhân loại xung quanh, nghỉ ngơi Nguyễn Trãi, ta luôn nhận thấy, vạn vật thiên nhiên được quan sát ở thời kì sinh sôi nảy nở với vẻ rất đẹp hoang sơ, hồn nhiên nhất. Rất nhiều cảm giác, cảm giác về thiên nhiên được bộc lộ trực tiếp vào bài. Thơ đường nguyễn trãi rất say, đậm chất nghệ sĩ. Ở Nguyễn Bỉnh Khiêm, vạn vật thiên nhiên và cảm giác về nó xuất hiện thêm ít. Vạn vật thiên nhiên chủ yếu mang tính triết lí, là phương tiện để công ty thơ biểu lộ suy ngẫm, ý niệm về nhân sinh. Thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm tỉnh hãng apple một màu sắc triết gia.

Trong tâm nỗ lực trữ tình, Nguyễn Bỉnh Khiêm hoàn toàn nhàn dật với chiếc cười ngạo nghễ của một công ty Nho ẩn sĩ, cố kỉnh chắc trong thuộc hạ giá trị của cuộc sống thường ngày nên luôn luôn nhận rõ đâu là thực đâu là hư. Tự dìm mình dại cơ mà kì thực là thể hiện sự khôn ngoan coi yêu quý mọi vinh hoa hư ảo, thừa thoát dòng trần tục hằng thường. Còn Nguyễn Trãi: nhàn mà lại hóa ra không nhàn. Hai câu cuối bộc lộ tấm lòng ưu tư, luôn hướng đến dân, cho nước.

Chính sự khác hoàn toàn trong tâm ráng giữa hai đơn vị nho phần đông đang nghỉ ngơi ẩn này vẫn khắc sâu thêm vẻ đẹp nhất riêng của mỗi người. Ví như Nguyễn Bỉnh Khiêm tốt ở tài trí, khí chất, bản lĩnh hơn đời, hơn fan thì phố nguyễn trãi lại mang trọng tâm hồn giàu hóa học nghệ sĩ, tấm lòng cận nhân tình bình dân mà cũng thật vĩ đại.

Trong lựa chọn hình thức nghệ thuật, ngơi nghỉ mỗi bên thơ cũng khác. Nguyễn Bỉnh Khiêm vận dụng thất ngôn chén bát cú Đường lao lý lời lẽ giản dị, tự nhiên và thoải mái mà ý vị, biểu hiện sự trưởng thành và cứng cáp của ngữ điệu thơ Nôm. Nguyễn trãi với thất ngôn chén cú Đường luật gồm chen lục ngôn thể hiện cá tính sáng tạo thành độc đáo, sự phóng túng ở 1 nghệ sĩ tài hoa, không xẩy ra câu thúc vào niêm luật gồm sẵn.

Trong sàng lọc và tương khắc họa thi ảnh, thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm đa số là hình hình ảnh ước lệ, tượng trưng, cần sử dụng điển cố, kỳ tích để thể hiện quan niệm sinh sống nhàn cổ điển của những triết gia xưa. Thơ Nguyễn Trãi, hình hình ảnh giàu tính sinh sản hình, cảm xúc nhờ dùng các động từ, tính từ gợi tả, bộc lộ cái quan sát cận nhân tình, gắn thêm bó với cuộc sống thường ngày và một trung khu hồn nghệ sĩ nhiều cẩm, tinh nhạy, luôn luôn mở hồn đón lấy vang hễ cuộc đời.

Xem thêm: Bài Viết Bài Văn Số 1 Lớp 8 Đề 1: Kể Lại Những Kỉ Niệm Ngày Đầu Tiên Đi Học

Kết bài:

Mục sau cùng của sự nỗ lực thao tác là nhằm đực sinh sống nhàn. Ráng nhưng, những trở ngại chưa lúc nào dừng lại. Đừng chờ đợi mà hãy biết tạo thành tâm chũm “NHÀN” ngay trong khi có thể. Biết từ bỏ tham vọng, nuôi chăm sóc sự bình yên trong tâm địa hồn để có thể “nhàn” tức thì khi cuộc sống thường ngày còn bề bộn. Cuộc sống Nguyễn Bỉnh Khiêm và nguyễn trãi đã minh chứng điều ấy rất rõ, là bài học quý để họ làm theo.